Cuma Namazı Nasıl Kılınır? Adım Adım Cuma Namazı Rehberi

Cuma namazı, İslam dininde cemaatle eda edilmesi emredilen haftalık farz ibadettir. Türkiye genelindeki camilerde ve Hanefi mezhebi uygulamalarında cuma namazı; dört rekat ilk sünnet, iki rekat farz ve dört rekat son sünnet olmak üzere toplam on rekat olarak kılınır. Kısacası cuma namazı, vakit girdiğinde camide bulunup hutbeyi dinledikten sonra imama uyarak bu rekatları kılmaktır.

Cuma namazı, müminlerin bir araya geldiği, haftalık dertleşme ve kaynaşmanın sağlandığı manevi bir toplanma vaktidir. Kur'an-ı Kerim'de Cuma suresi 9. ayette mealen şöyle buyrulur: "Ey iman edenler! Cuma günü namaza çağrıldığınız zaman hemen Allah'ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır." Bu çağrı, cuma namazının Müslüman topluluklar için taşıdığı değeri açıkça gösterir.

Cuma namazı kaç rekat?

Cuma namazının asıl farzı iki rekattır ve yalnızca cemaatle kılınır. Tek başına kılınan cuma namazı geçerli sayılmaz. Namazın öncesinde ve sonrasında kılınan sünnetlerle birlikte uygulanan sıralama, asırlardır İslam coğrafyasında kabul gören yerleşik bir düzene dayanır.

İlk olarak camiye girilip iç ezan öncesinde veya ezanla birlikte dört rekatlık cuma namazının ilk sünneti kılınır. Bu namaz, tıpkı öğle namazının ilk sünneti gibi eda edilir. Ardından cami minberinde cuma hutbesi irad edilir. Hutbenin tamamlanması ve müezzinin kamet getirmesiyle birlikte iki rekatlık cuma farzı cemaat halinde imam arkasında eda edilir. Farzın selamı verildikten sonra ise dört rekatlık cuma son sünneti kılınır. Böylece temel cuma namazı toplam on rekat olarak icra edilmiş olur.

Toplumumuzda yaygın olan gelenekte, son sünnetin ardından dileyen cemaat dört rekat zühr-i ahir ve iki rekat vaktin sünnetini de kılarak ibadetini tamamlar. Bu ek rekatlar ihtiyat amacıyla kılınan namazlardır; namazın özünü oluşturan asıl farz ise cemaatle kılınan iki rekattır.

Adım adım cuma namazının kılınışı

Cuma namazına niyet ederken ve rükünleri uygularken takip edilmesi gereken belirli bir sıra vardır. Namazı öğrenmek isteyenler veya hafızasını tazelemek isteyenler için kılınış adımları aşağıda sırasıyla anlatılmıştır.

1. Cuma namazının ilk sünneti: Camiye varıldığında öğle vakti girmişse niyet edilir. Niyet şöyledir: "Niyet ettim Allah rızası için bugünkü cuma namazının dört rekatlık ilk sünnetini kılmaya." İftitah tekbiri alınarak eller bağlanır. Birinci rekatta Sübhaneke okunur, Eûzü-Besmele çekilir, Fatiha ve ardından bir zamm-ı sure okunur. Rüku ve iki secde yapıldıktan sonra ikinci rekata kalkılır. İkinci rekatta Besmele, Fatiha ve zamm-ı sure okunup rüku ve secdelere gidilir. İkinci rekatın sonunda oturulur ve yalnızca Ettehiyyatü duası okunur. Üçüncü rekata kalkıldığında Besmele, Fatiha ve zamm-ı sure okunur, rüku ve secdeler tamamlanır. Dördüncü rekata geçildiğinde yine Besmele, Fatiha ve zamm-ı sure okunur. Rüku ve iki secdenin ardından son oturuşa geçilir. Son oturuşta Ettehiyyatü, Allahümme Salli, Allahümme Barik ve Rabbena duaları okunarak her iki tarafa selam verilir.

2. Hutbenin dinlenmesi: İlk sünnetin ardından müezzin iç ezanı okur. Hatip minbere çıkarak cuma hutbesini irad eder. Hutbe esnasında konuşmamak, telefonla ilgilenmemek ve hatibi sükûnetle dinlemek cuma adabının gereğidir.

3. Cuma namazının iki rekat farzı: Hutbe tamamlandığında müezzin kamet getirir ve cemaat saf düzeni alır. İmama uymak üzere niyet edilir: "Niyet ettim Allah rızası için bugünkü cuma namazının iki rekat farzını kılmaya, uydum hazır olan imama." İmam ile birlikte iftitah tekbiri alınır. Birinci rekatta cemaat sadece Sübhaneke duasını okur ve ardından sessizce bekler. İmam aşikare Fatiha ve Kur'an'dan ayetler okur; cemaat bu kıraati dinler. İmamın tekbirleriyle rükuya varılır, rükuda üç defa "Sübhane rabbiye'l-azîm" denir. Doğrulurken imam "Semiallahü limen hamideh" der, cemaat ise "Rabbena leke'l-hamd" diyerek karşılık verir. İki secde yapıldıktan sonra ikinci rekata kalkılır. İkinci rekatta cemaat hiçbir şey okumaz, sadece imamın kıraatini dinler. Tekrar rüku ve secdeler yapıldıktan sonra son oturuşa geçilir. Son oturuşta cemaat içinden Ettehiyyatü, Salli-Barik ve Rabbena dualarını okur. İmamın sağa ve sola selam vermesiyle birlikte cemaat de selam vererek iki rekatlık farzı tamamlar.

4. Cuma namazının son sünneti: Farzın selamından sonra ayağa kalkılarak dört rekatlık son sünnete başlanır. Niyet şöyledir: "Niyet ettim Allah rızası için cuma namazının dört rekatlık son sünnetini kılmaya." Bu namaz, tıpkı ilk sünnet gibi dört rekat olarak kendi başına eda edilir. Her rekatta Fatiha ve zamm-ı sure okunur; ilk oturuşta sadece Ettehiyyatü, son oturuşta ise Ettehiyyatü ile birlikte Salli, Barik ve Rabbena duaları okunup selam verilir.

Namazın tamamlanmasının ardından yapılan zikirler ve dualar kalbe ferahlık verir. Bu kutlu ibadetin ardından namaz sonrası tesbihat adımlarını uygulayarak camideki manevi havayı derinleştirmek güzel bir alışkanlıktır.

Hutbe ve cuma namazı vakti

Cuma namazı, haftanın diğer günlerinde kılınan öğle namazı vakti içinde eda edilir. Öğle ezanının okunmasıyla vakit girer ve ikindi namazı vaktine kadar devam eder. Ancak cuma namazı cemaatle toplu halde kılındığı için camide ezanın okunduğu ilk vakitlerde hazır bulunmak esastır. İstanbul'da yaşayanlar İstanbul namaz vakitleri sayfasından bugünkü öğle vaktini görebilir.

Hutbe, cuma namazının geçerlilik şartlarından biridir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) döneminden bu yana cuma namazı hutbesiz kılınmamıştır. Minbere çıkan hatip, toplumu ilgilendiren ahlaki, manevi ve sosyal meselelere değinir, ayet ve hadislerle Müslümanlara hatırlatmalarda bulunur. Hutbe, cuma namazının sahih olması için gereken şartlardandır. Bu nedenle hatip konuşurken namaz kılmak, konuşmak, selam alıp vermek veya cep telefonuyla meşgul olmak hoş karşılanmaz; cemaatten sessizlik ve dikkat beklenir.

Diyanet İşleri Başkanlığı her hafta Türkiye genelindeki camilerde ortak temalar içeren hutbeler yayınlayarak inananların aynı hissiyat ve bilinç etrafında buluşmasını gözetir.

Cuma gününün adabı

Cuma günü, İslam inancında müminlerin haftalık bayramı olarak kabul edilir. Bu günün feyzinden ve bereketinden en güzel şekilde yararlanmak için Peygamberimiz'in tavsiye ettiği bazı edeplere dikkat edilir. Bu edepler hem bedeni hem de ruhu cuma vaktine hazırlamayı amaçlar.

Cuma gününe gusül abdesti alarak başlamak sünnettir. Temiz ve özenli elbiseler giymek, çevreye rahatsızlık vermeyecek hafif ve güzel kokular sürünmek cemaat bilincine gösterilen saygının bir ifadesidir. Ağız ve diş temizliğine dikkat etmek, camiye erken saatlerde gidip Kur'an-ı Kerim tilavetini dinlemek kalbe sükûnet kazandırır.

Bu kutlu günde Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) salavat getirmek büyük fazilet taşır. Gün boyu kalpten ve dilden düşmeyen cuma günü salavat nidaları, müminin manevi bağını kuvvetlendirir. Ayrıca cuma günleri Kehf suresini okumak, sadaka vererek ihtiyaç sahiplerini sevindirmek ve duaların kabul edildiği icabet saatini umarak bolca dua etmek tavsiye edilen davranışlardandır.

Cuma gününün huzurunu evinizde, işinizde ve yolculuklarınızda sürdürmek isterseniz gönüllere ferahlık veren ilahi ve kasidelerle vaktinizi bereketlendirebilirsiniz. Günün anlamına uygun seçkin eserlere kulak vermek için sitemiz üzerinden dilediğiniz an cuma günü ilahi dinle imkânından yararlanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kadınlara cuma namazı farz mıdır? İslam fıkhında cuma namazı, hür, akıl baliğ, sağlıklı ve mukim olan erkeklere farz kılınmıştır. Kadınlara cuma namazı farz değildir; onlar evlerinde veya bulundukları yerde o günün öğle namazını kılarlar. Bununla birlikte bir kadın camiye gidip cemaatle cuma namazını kılarsa kıldığı namaz geçerli olur ve ayrıca öğle namazı kılmasına gerek kalmaz.

Yolcu olan kişiye cuma namazı farz mıdır? Dinen seferi sayılan, yani yolculuk halinde bulunan kimselere cuma namazı kılmak farz değildir. Yolcu olan kişi dilerse o günün öğle namazını iki rekat olarak kısaltıp kılabilir. Ancak seferi durumdaki bir kimse camiye gidip cuma cemaatine katılırsa cuma namazı sahih olur ve üzerindeki o vaktin farz borcu kalkar.

Cuma namazını kaçıran bir kişi ne yapmalıdır? Meşru bir mazeret sebebiyle veya elde olmayan gecikmeler yüzünden cuma namazına yetişemeyen kişi, o vaktin farzını telafi etmek üzere öğle namazını dört rekat olarak kılar. Cuma namazı ferdi olarak kaza edilemez; kaçırılan cuma namazının yerine öğle namazı eda edilir.

Zühr-i ahir namazı nedir ve kılınması zorunlu mudur? Zühr-i ahir, kelime anlamı olarak "son öğle namazı" demektir. İslam alimleri arasında, bir şehirde birden fazla camide cuma namazı kılınmasının sıhhati ve cuma namazının geçerlilik şartlarının tam olarak yerine gelip gelmediği ihtimali üzerine ihtiyat amaçlı kılınan dört rekatlık bir namazdır. Bu namaz cuma namazının asli bir farzı veya şartı değildir; kılınması zorunlu tutulmamıştır. Kılanlar bir sakınca olmaksızın ihtiyat sevabı gözetirken, yalnızca cuma farzı ve sünnetlerini kılıp camiden ayrılanların da cuma namazı fıkhen geçerlidir.